Cách lái xe ban đêm an toàn cho người mới
Muốn lái xe ban đêm an toàn, hãy chuẩn bị tầm nhìn trước khi đi, dùng đèn đúng quy định, chạy trong giới hạn phần đường thực sự quan sát được, tăng khoảng cách và dừng nghỉ ngay khi buồn ngủ.
Cách lái xe ban đêm an toàn cho người mới bắt đầu từ một nguyên tắc: tốc độ phải phù hợp với khoảng đường bạn nhìn rõ và có thể xử lý. Người đi bộ, xe máy thiếu sáng, khúc cua và vật cản có thể xuất hiện muộn; vì vậy hãy giảm nhịp lái và luôn chừa phương án dừng xe.
Điều 20 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 quy định người lái xe phải bật đèn chiếu sáng phía trước từ 18 giờ hôm trước đến 06 giờ hôm sau, hoặc khi sương mù, khói, bụi, trời mưa hay thời tiết xấu làm hạn chế tầm nhìn. Quy trình dưới đây giúp chuyển yêu cầu đó thành thói quen lái xe dễ thực hành.
8 bước lái xe ban đêm an toàn cho người mới
1. Kiểm tra xe trước khi trời tối
Trước khi đi, bật thử đèn chiếu gần, đèn chiếu xa, đèn báo hướng, đèn phanh và đèn hậu. Kiểm tra kính chắn gió, gương, cần gạt và nước rửa kính; một lớp bụi hoặc vệt dầu nhỏ có thể tán xạ ánh sáng và làm chói rõ hơn. Nếu đèn hỏng, kính mờ không xử lý được, lốp hoặc phanh có dấu hiệu bất thường, không nên khởi hành.
Đặt điện thoại và đồ rời vào vị trí cố định. Chọn trước tuyến đường và điểm nghỉ để không phải vừa lái vừa tìm kiếm. Trên đoạn đồi dốc hoặc nơi ít chiếu sáng tại Quảng Ninh, chuẩn bị sớm giúp tránh quyết định vội.
2. Chỉnh ghế, gương và độ sáng trong xe
Ngồi sao cho đạp hết phanh mà đầu gối vẫn hơi chùng, lưng tựa ghế và tay điều khiển vô-lăng thoải mái. Chỉnh gương trước khi xe chạy. Xem thêm cách quan sát gương khi học lái xe để tạo nhịp nhìn phía trước – gương giữa – gương bên.
Giảm độ sáng bảng đồng hồ vừa đủ đọc và tắt nguồn sáng không cần thiết trong khoang xe, nhưng không che hoặc tắt cảnh báo của xe.
3. Dùng đèn chiếu xa và chiếu gần đúng tình huống
Đèn chiếu xa chỉ hữu ích khi phần đường cho phép và không gây chói cho người khác. Theo khoản 2 Điều 20 của Luật, người lái phải tắt đèn chiếu xa, dùng đèn chiếu gần khi gặp người đi bộ qua đường; qua khu đông dân cư có hệ thống chiếu sáng đang hoạt động; gặp xe ngược chiều, trừ trường hợp dải phân cách có khả năng chống chói; và khi chuyển hướng tại nơi đường giao nhau.
Hãy chuyển đèn sớm, không chờ xe đối diện tới sát. Không dùng đèn để “đáp trả” vì cả hai phía đều mất khả năng quan sát.
4. Chạy trong phần đường mà bạn thực sự nhìn rõ
Không lấy tốc độ của xe bên cạnh làm chuẩn. Khi ánh sáng yếu, đường cong hoặc mặt đường khó đọc, hãy giảm tốc từ từ để khoảng quan sát phía trước đủ cho việc nhận biết và xử lý.
Tăng khoảng cách với xe trước so với lúc tầm nhìn tốt. Khoảng trống này bù cho thời gian bạn cần để nhận ra phanh xe trước, vật cản hoặc người đi bộ. Nội dung mẹo lái xe đường trường cho người mới giúp củng cố thói quen nhìn xa, giữ làn và chuẩn bị trước giao lộ.
5. Quét mắt theo vùng, không nhìn chằm chằm
Luân phiên nhìn xa theo hướng đường, vùng ngay trước xe và gương bằng các lần liếc ngắn. Chú ý mép đường, lối ra vào và khoảng trống giữa các xe đang đỗ. Tránh chỉ nhìn đèn hậu xe trước vì bạn cần tự đọc tình huống.
Ở khúc cua, giảm tốc trước khi vào cua và hướng mắt theo phần đường nhìn thấy, không lấn làn để “mở góc”. Chưa xác định được một vùng tối thì hãy coi đó là nguy cơ.
6. Xử lý khi bị chói mà không mất làn
Khi đèn đối diện gây chói, không nhìn thẳng vào nguồn sáng. Chuyển điểm nhìn về phần đường và mép phải phía trước, giảm tốc êm, giữ vô-lăng ổn định và tăng khoảng cách. Không đánh lái theo phản xạ ra sát lề khi chưa biết lề có người, xe dừng hoặc chướng ngại vật hay không.
Sau khi xe đối diện đi qua, chờ mắt thích nghi rồi mới tăng tốc. Nếu kính bẩn hoặc mờ làm ánh sáng loang rộng, xử lý ngay hoặc dừng ở nơi hợp pháp để làm sạch.
7. Thận trọng hơn tại giao lộ, đường cong và xe đang đỗ
Trước giao lộ, lối sang đường, đường nhánh hoặc đoạn có xe đỗ, nhả ga và đặt chân sẵn sàng xử lý. Quan sát cả hai bên, kể cả khi bạn đang đi trên đường ưu tiên. Xe máy không đủ sáng, người mặc quần áo tối màu hoặc cửa xe đỗ bất ngờ mở có thể khó thấy từ xa.
Chỉ vượt hoặc chuyển làn khi vạch đường, biển báo, tầm nhìn và khoảng trống đều cho phép. Nếu bỏ lỡ lối rẽ, tiếp tục đến nơi quay đầu hợp pháp thay vì phanh hoặc chuyển hướng đột ngột.
8. Dừng nghỉ ngay khi có dấu hiệu buồn ngủ
Ngáp liên tục, mí mắt nặng, bỏ sót biển báo hoặc xe lệch khỏi vị trí ổn định là tín hiệu phải nghỉ. Tìm nơi dừng, đỗ hợp pháp và an toàn; nếu có người đủ điều kiện và tỉnh táo, đổi lái. Không dừng ở đoạn cong, gần đầu dốc, trên cầu hoặc nơi che khuất tầm nhìn.
Mở cửa kính hoặc bật nhạc lớn không thay thế giấc ngủ. “Chỉ còn một đoạn ngắn” cũng không phải lý do để tiếp tục khi bạn không còn tỉnh táo.
Những lỗi người mới thường mắc khi lái xe buổi tối
- Khởi hành mà chưa thử đủ đèn hoặc chưa làm sạch kính, gương.
- Chạy theo tốc độ ban ngày dù khoảng nhìn rõ đã ngắn hơn.
- Dùng đèn chiếu xa không đúng tình huống, gây chói cho người khác.
- Nhìn chằm chằm vào đèn xe đối diện hoặc đèn hậu xe phía trước.
- Bám sát để “đi theo ánh sáng” của xe trước, làm mất khoảng xử lý.
- Vừa lái vừa chỉnh bản đồ, điều hòa hoặc độ sáng màn hình.
- Cố lái tiếp khi buồn ngủ hoặc tầm nhìn qua kính chưa bảo đảm.
Cách luyện an toàn trong buổi học đầu tiên vào ban đêm
Hãy bắt đầu cùng giáo viên trên tuyến quen, lưu lượng vừa phải và thời tiết tốt. Luyện kiểm tra đèn, giữ làn, đọc khoảng sáng và đổi chiếu xa – chiếu gần đúng lúc. Có thể ôn quy tắc sử dụng đèn trong cẩm nang học lái xe, nhưng thao tác trên xe phải theo hướng dẫn trực tiếp và điều kiện thực tế.
Câu hỏi thường gặp
Lái xe ban đêm khi nào phải bật đèn chiếu sáng phía trước?
Theo Điều 20 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, phải bật đèn chiếu sáng phía trước từ 18 giờ hôm trước đến 06 giờ hôm sau hoặc khi điều kiện làm hạn chế tầm nhìn.
Khi nào phải chuyển sang đèn chiếu gần?
Phải dùng đèn chiếu gần khi gặp người đi bộ qua đường, qua khu đông dân cư có hệ thống chiếu sáng đang hoạt động, gặp xe ngược chiều theo trường hợp luật định và khi chuyển hướng tại nơi đường giao nhau.
Nên làm gì khi bị đèn xe ngược chiều gây chói?
Không nhìn thẳng vào nguồn sáng. Hướng mắt về phần đường và mép phải phía trước, giảm tốc êm, giữ làn và tăng khoảng cách; nếu chưa nhìn đủ rõ, tìm vị trí hợp pháp để dừng.
Buồn ngủ nhưng gần đến nơi có nên cố lái tiếp không?
Không. Hãy dừng, đỗ tại nơi hợp pháp và an toàn để nghỉ, chỉ lái tiếp khi thực sự tỉnh táo.
Nguồn tham khảo: Quốc hội, Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, ban hành ngày 27/06/2024, có hiệu lực từ 01/01/2025 (Điều 20 về sử dụng đèn). Bài viết hướng dẫn kỹ năng phổ thông; thao tác thực tế phải theo giáo viên, hướng dẫn sử dụng của xe, báo hiệu đường bộ và điều kiện giao thông tại thời điểm lái.