Cách lái xe an toàn khi sương mù
Hãy bật đèn chiếu sáng phía trước, dùng chiếu gần, làm sạch kính, giảm tốc từ từ và tăng khoảng cách; nếu không còn nhìn đủ xa để dừng xe an toàn, cần tìm nơi hợp pháp để tách khỏi dòng xe.
Cách lái xe an toàn khi sương mù không nằm ở việc cố bám theo xe trước. Người mới cần tạo đủ tầm nhìn, giữ xe dễ được nhận biết, đi chậm đến mức có thể dừng trong khoảng đường đang thấy và luôn chừa khoảng xử lý. Sương càng dày, quyết định đúng càng thiên về giảm tốc hoặc dừng hành trình.
Điều 12 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 yêu cầu tốc độ phù hợp với đường, mật độ giao thông, địa hình, thời tiết và các yếu tố ảnh hưởng khác; người điều khiển phải quan sát, giảm tốc hoặc dừng để bảo đảm an toàn khi tầm nhìn hạn chế và khi có sương. Điều 20 yêu cầu bật đèn chiếu sáng phía trước khi sương mù làm hạn chế tầm nhìn. Tám bước sau giúp người mới áp dụng các nguyên tắc đó.
8 bước lái xe an toàn khi sương mù
1. Đánh giá tầm nhìn trước khi tiếp tục hành trình
Quan sát xem bạn có còn nhận ra vạch làn, mép đường, xe phía trước và vật cản đủ sớm hay không. Đừng lấy tốc độ giới hạn trên biển làm tốc độ mặc định: giới hạn là mức tối đa trong điều kiện cho phép, còn tốc độ thực tế phải thấp hơn khi tầm nhìn giảm.
Nếu chưa khởi hành và sương quá dày, ưu tiên chờ điều kiện cải thiện. Khi đang đi, giảm tốc êm và tìm vị trí hợp pháp ngoài dòng xe. Trên đoạn đồi dốc, ven núi ở Quảng Ninh, vùng sương có thể thay đổi nhanh sau một khúc cua.
2. Làm sạch kính và giảm hơi nước trong cabin
Kính ngoài ẩm và kính trong đọng hơi đều làm tầm nhìn xấu thêm. Bật gạt mưa ở nhịp phù hợp; dùng chức năng sấy kính, điều hòa và luồng gió theo hướng dẫn của xe. Không lau kính trước bằng tay khi đang chạy vì thao tác này vừa tạo vệt vừa làm bạn rời mắt khỏi đường.
Trước chuyến đi, kiểm tra nước rửa kính, lưỡi gạt, đèn và gương. Nếu cần xử lý lại kính, dừng ở nơi an toàn rồi mới thực hiện.
3. Bật đèn chiếu gần và đèn sương mù nếu có
Bật đèn chiếu sáng phía trước ngay khi sương làm hạn chế tầm nhìn, kể cả ban ngày. Dùng đèn chiếu gần; nếu xe có đèn sương mù, bật đúng hướng dẫn sử dụng. Kiểm tra biểu tượng trên bảng đồng hồ để chắc chắn đèn đã hoạt động, thay vì chỉ dựa vào chế độ tự động.
Không dùng đèn chiếu xa để cố nhìn xuyên sương. Luồng sáng mạnh dễ phản xạ trở lại, làm vùng trước xe sáng lóa và còn gây chói cho xe ngược chiều. Hướng dẫn của Cổng thông tin điện tử tỉnh Bình Phước cũng khuyến nghị chiếu gần, đèn sương mù nếu có và không bật chiếu xa trong sương dày.
4. Giảm tốc từ từ và tăng khoảng cách
Nhả ga sớm, phanh êm và theo dõi gương trước khi giảm tốc đáng kể. Chọn tốc độ để nếu phía trước xuất hiện xe dừng, người đi bộ hoặc vật cản, bạn vẫn có thể dừng trong phần đường nhìn thấy. Không đặt ra một con số dùng cho mọi đoạn vì tầm nhìn, mặt đường và độ dốc thay đổi liên tục.
Tăng khoảng cách với xe trước nhiều hơn ngày quang. Đèn hậu chỉ là dấu hiệu tham khảo, không phải điểm để bám sát. Khoảng trống lớn giúp tránh phanh gấp khi tình huống thay đổi.
5. Dùng vạch kẻ và cọc tiêu để định hướng, không “dán mắt” vào chúng
Quét mắt giữa phần đường phía trước, vạch biên, cọc tiêu và gương. Có thể dùng vạch bên phải làm tham chiếu khi xe ngược chiều gây chói, nhưng vẫn giữ xe đúng làn và không áp sát lề. Nhìn chằm chằm vào một mốc dễ khiến bạn bỏ sót vật cản ở vùng khác.
Giữ vô-lăng ổn định, sửa hướng bằng biên độ nhỏ. Nếu vạch kẻ mờ hoặc đường không có vạch, giảm tốc thêm thay vì đi theo đèn của xe trước một cách máy móc. Bài cách giữ làn khi học lái xe giúp luyện điểm nhìn và thao tác sửa lái nhỏ.
6. Hạn chế vượt xe và chuyển làn
Không vượt khi chưa nhìn rõ toàn bộ đoạn đường cần dùng để vượt và khoảng trống để trở lại làn. Tránh chuyển làn nếu không thật sự cần thiết. Khi buộc phải chuyển hướng hoặc chuyển làn, quan sát gương, kiểm tra vùng khuất, báo hướng sớm rồi thao tác êm; không đánh lái đột ngột.
Không chạy song song lâu với xe tải hoặc xe khách. Giữ vị trí dễ quan sát, tránh vùng khuất và chừa khoảng rộng hơn bình thường.
7. Giảm thêm tốc độ trước cua, dốc và giao lộ
Trước khúc cua hoặc đỉnh dốc, giảm tốc khi xe còn thẳng vì phần đường bị che có thể có xe dừng, xe ngược chiều hoặc vật rơi. Không cắt cua và không dựa vào việc chưa thấy đèn xe khác để kết luận đường trống. Xem cách vào cua an toàn để luyện quy trình nhìn, giảm tốc và giữ làn.
Tại giao lộ, quan sát biển, vạch và dòng xe từ nhiều hướng; đừng chỉ nhìn đèn tín hiệu rồi đi ngay. Âm thanh chỉ là thông tin phụ, không thay thế quan sát.
8. Dừng đúng nơi khi không còn đủ tầm nhìn
Khi không thể xác định phần đường hoặc dừng xe trong vùng đang thấy, tiếp tục đi chỉ làm tăng rủi ro. Giảm tốc từ từ, bật báo hướng và đưa xe vào nơi dừng hợp pháp, tách khỏi phần đường xe chạy. Tránh khúc cua, đầu dốc, cầu, hầm và nơi xe khác khó nhận ra bạn.
Nếu sự cố buộc phải dừng và xe chiếm một phần đường, dùng đèn khẩn cấp hoặc cảnh báo theo quy định và điều kiện thực tế. Không đứng phía sau xe trong vùng mà phương tiện khác khó quan sát. Chờ tầm nhìn cải thiện hoặc tìm phương án hỗ trợ an toàn.
Những lỗi người mới thường gặp trong sương mù
- Giữ nguyên tốc độ vì đường quen hoặc vì xe trước vẫn chạy nhanh.
- Bật đèn chiếu xa, khiến ánh sáng phản lại và vùng nhìn bị lóa.
- Bám sát đèn hậu xe trước để “dẫn đường”.
- Bật đèn khẩn cấp suốt khi chạy, làm tín hiệu báo hướng mất rõ ràng.
- Vượt xe hoặc cắt cua khi chưa nhìn hết khoảng đường cần thiết.
- Lau kính, chỉnh điện thoại hoặc tìm nút điều khiển khi xe đang chạy.
- Dừng ngay trong làn hoặc tại vị trí khuất mà không có cảnh báo.
Câu hỏi thường gặp
Nên bật đèn chiếu xa hay chiếu gần?
Dùng đèn chiếu gần và bật đèn sương mù nếu xe có trang bị. Chiếu xa dễ phản xạ trên màn sương và gây chói.
Có nên bật đèn khẩn cấp khi xe vẫn chạy?
Không dùng đèn khẩn cấp thay cho đèn chiếu sáng và đèn báo hướng khi xe vẫn di chuyển bình thường. Chỉ sử dụng để cảnh báo tình huống khẩn cấp phù hợp.
Có nên bám sát đèn hậu xe trước?
Không. Hãy tăng khoảng cách, quan sát phần đường và giữ tốc độ đủ thấp để dừng trong vùng nhìn thấy.
Khi nào nên dừng hành trình?
Khi không còn nhìn đủ xa để nhận biết làn, vật cản và dừng xe an toàn, hãy tìm nơi hợp pháp ngoài dòng xe để chờ điều kiện cải thiện.
Có thể ghép kỹ năng này với mẹo lái xe đường trường và ôn quy tắc sử dụng đèn, tốc độ, khoảng cách trong cẩm nang học lái xe. Người mới chỉ nên luyện trong điều kiện phù hợp và có giáo viên hướng dẫn.
Nguồn tham khảo: Quốc hội, Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, ban hành ngày 27/06/2024, có hiệu lực từ 01/01/2025 (Điều 12 và Điều 20); Cổng thông tin điện tử tỉnh Bình Phước, hướng dẫn lái xe an toàn trong thời tiết xấu, đăng ngày 11/09/2023. Thao tác thực tế phải theo hướng dẫn sử dụng của xe, báo hiệu đường bộ và điều kiện giao thông tại thời điểm lái.